ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΦΗΝΙΑΣ - ΕΝΑ ΟΝΟΜΑ , ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ , ΕΝΑ ΝΑΥΑΓΙΟ ΣΥΝΔΕΔΕΜΕΝΟ ΜΕ Τ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ, ΚΑΙ ΕΝΑ ΞΑΦΝΙΚΟ ΤΕΛΟΣ.

 9 Νοεμβρίου 2000,   Αυτοκτονία Του Παντελή Σφηνιά

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ Σ.Ν.ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ - 29 Νοεμβρίου 2017

Ο Παντελής Σφηνιάς, ( 1936 – 2000) ήταν αυτοδημιούργητος, αφού ξεκίνησε από το Ρέθυμνο ως απλός υπάλληλος ναυτικού πρακτορείου. Πολλοί τον θυμούνται στα πρώτα του χρόνια στο λιμάνι του Ρεθύμνου να σπρώχνει βαρέλια στους ντόκους του λιμανιού, προκειμένου να μην χάσει την φορτωτική. Η γνωριμία του με τον εφοπλιστή Κώστα Ευθυμιάδη ήταν καθοριστική για τον ερχομό του στον Πειραιά. Ο ίδιος ο εφοπλιστής τον επέλεξε ως υπεύθυνο του ναυτικού πρακτορείου του στον Πειραιά. Εργάσθηκε κοντά του με αυταπάρνηση. Εργασιομανής, όπως ήταν κέρδισε την εμπιστοσύνη του και σε μικρό διάστημα, σε ηλικία 28 ετών, ανέλαβε τη διεύθυνση και το σχεδιασμό των πλοίων του στόλου του Ευθυμιάδη. Ήθελε να πετύχει και πέτυχε . Η συνεχής δουλειά και η γνώση του για το αντικείμενο τον έφερε ανάμεσα στους ανθρώπους που διέθεταν άποψη, θάρρος, θράσος, τόλμη, διορατικότητα και πείσμα. Αυτό το πείσμα ίσως τον κράτησε όρθιο και στο Ρέθυμνο και στον Πειραιά. Έζησε από κοντά την χρεωκοπία του Κ. Ευθυμιάδη, μετά το ατύχημα του επιβατηγού πλοίου «Ελεάνα». Όπως έζησε και παρακολούθησε από κοντά τα τελευταία χρόνια της ζωής του και για τον οποίο έλεγε συχνά: «ποιος μπορεί να φανταστεί ότι ο Ευθυμιάδης δεν έχει λεφτά για να ζήσει». Ποτέ δεν ξέχασε την ευεργέτη του.

Το 1972 πρωτοστάτησε στη δημιουργία των Μινωϊκών Γραμμών. Στις 25 Μαΐου ιδρύθηκε η εταιρεία λαϊκής βάσης του Ηρακλείου Κρήτης με κεφάλαιο 40 εκ. δρχ. Τη χρονιά αυτή νυμφεύεται την Ελένη Ακράτου με την οποία απέκτησε δύο παιδιά τον Νικόλα και τον Μηνά. Ο Νικόλας, σπούδασε οικονομικά στο Λονδίνο και ο Μηνάς, εξειδικεύθηκε στη διαχείριση ξενοδοχείων. Τα δύο παιδιά του εργάζονταν στην MFD και ήταν στο κτίριο την ώρα που έπεσε από το μπαλκόνι στο δρόμο. Είχε προηγηθεί η ίδρυση της ΑΝΕΚ στα Χανιά. Ο Παντελής Σφηνιάς ήταν ο άνθρωπος που συνέβαλε αποφασιστικά στην ίδρυση και ανάπτυξης της Κρητικής πολυμετοχικής εταιρείας «Μινωικές Γραμμές». Το 1978 εισηγήθηκε τη δρομολόγηση πλοίων στην Αδριατική. Το 1981, δρομολογήθηκε το πρώτο πλοίο. Το «Ελ Γκρέκο» αρχίζει τα ταξίδια του από την Πάτρα στην Αγκώνα. Στη γραμμή είχαν τότε πλοία ο Καραγεώργης, ο Πολέμης, ο Γιαννουλάτος. Την απόφαση για την δρομολόγηση πλοίων στην Αδριατική, την αντιμετώπισαν με μεγάλη δυσπιστία οι συγκεκριμένοι εφοπλιστές. Μάλιστα σε σύσκεψη που έγινε τότε στο γραφείο του τότε υπουργού Ιωάννη Φικιώρη, κάποιοι ζήτησαν να «μην αφήσει να μπει ο σοσιαλισμός στη ναυτιλία». « Σοσιαλισμό» εννοούσαν εκείνη την εποχή τις εταιρείες λαϊκής βάσης. Ήταν κάτι καινούργιο οι πολυμετοχικές εταιρείες, που τρόμαζε τους εφοπλιστές. Το 1987 αναπτύσσει το δίκτυο πωλήσεων στην Ευρώπη και εισηγείται στις Μινωικές Γραμμές τη δρομολόγηση και δεύτερου πλοίου στη γραμμή της Ιταλίας. Έτσι δρομολογείται το «Φαίδρα». Ο Π. Σφηνιάς συνεχώς ανοίγει νέους δρόμους στη γραμμή της Αδριατικής. Η κίνηση πολλαπλασιάζεται και οι Μινωικές Γραμμές δρομολογούν το 1988 και τρίτο πλοίο, «Κίνγκ Μίνως» στη γραμμή Πάτρα – Αγκώνα. Τότε πρωτοστάτησε στην δημιουργία της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Διεθνών Γραμμών της οποίας υπήρξε και πρόεδρος. Ο Π. Σφηνιάς, τότε, είχε ευρύτατες επιχειρηματικές ευθύνες σε μια σειρά Ανωνύμων Εταιρειών, που το έργο τους ήταν οι μεταφορές, οδικές και θαλάσσιες, καθώς και επίσης πρακτόρευση πλοίων σε διάφορα λιμάνια της χώρας, αλλά και του εξωτερικού. Το 1990 συλλαμβάνει την ιδέα να συνδέσει τον Ιταλία, Ελλάδα και Τουρκία. Ξεκινάει το δρομολόγιο Αγκώνα – Πειραιάς – Σμύρνη με το πλοίο «Αριάδνη». Το 1991 δρομολογεί στην Αδριατική το πλοίο «Δαίδαλος». Το 1992 καθιερώνει με το πλοίο «Ερωτόκριτος» το πρόγραμμα Camping on board, ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα που προσέλκυσε νέους τουρίστες για την Ελλάδα. Το 1993, αντιλαμβάνεται την ανάγκη ναυπήγησης νέων πλοίων και προτείνει στο διοικητικό συμβούλιο των Μινωικών Γραμμών τη ναυπήγηση σε ναυπηγείο της Νορβηγίας το σύγχρονο επιβατηγό οχηματαγωγό πλοίο «Αρετούσα». Το πλοίο καταφθάνει στην Ελλάδα το 1995 και μειώνει την απόσταση από την Πάτρα στην Αγκώνα σε 22 ώρες! Από το 1995 άρχισε να προετοιμάζει το έδαφος για την εισαγωγή των Μινωικών Γραμμών στο Χρηματιστήριο. Παράλληλα σχεδίασε τον εμπλουτισμό του στόλου της εταιρείας με νεότευκτα σύγχρονα επιβατηγά οχηματαγωγά πλοία. Τον Ιούλιο του 1997, σε μία από τις συχνές συνομιλίες μας, τον πληροφόρησα ότι ο πρόεδρος της ΔΑΝΕ Επ. Σολούνιας συζητούσε να αγοράσει το ταχύπλοο καταμαράν « Κάπτεν Τζώρτζ» που εκτελούσε δρομολόγια από την Ηγουμενίτσα στο Μπρίντιζι. Έδρασε αστραπιαία και πήρε μέσα από τα χέρια του Νώντα Σολούνια το ταχύπλοο πλοίο του Γ. Βαρσαμή και ίδρυσε , σε συνεργασία με τις Μινωϊκές Γραμμές, την εταιρεία Minoan Lines Highspeed Ferries. Στο μετοχικό κεφάλαιο συμμετείχαν και οι Γιάννης Ισ. Λεφάκης και άλλοι συνεργάτες και φίλοι του. Τον Μάιο του 1998 οι Μινωϊκές Γραμμές μπήκαν πανηγυρικά στη «Σοφοκλέους». Η επικοινωνιακή πολιτική του Π. Σφηνιά ήταν τόσο επιτυχής, που μεγάλα ονόματα της ναυτιλίας έσπευσαν να επενδύσουν σε μετοχές της εταιρείας.

Τον Δεκέμβριο του 1998 η Citibank έκανε διερευνητικές επαφές με εφοπλιστές για την πώληση της εταιρείας Ceres Hydrofoils του Πήτερ Γ. Λιβανού. Επικρατέστερος, τότε αγοραστής, ήταν ο Περικλής Παναγόπουλος. Δημοσίευσα ένα Σάββατο στον «Επενδυτή» τη σχετική είδηση. Το ίδιο βράδυ βρήκα στο κινητό μου ένα μήνυμα που έλεγε: «ρε μπόι, η είδηση είναι αληθινή ή είναι σπέκουλα». Το πρωί της επόμενης ημέρας τον πήρα στο τηλέφωνο και του εξήγησα ποιος υπάλληλος της Citibank χειριζόταν το θέμα. Την Δευτέρα η εταιρεία Ceres με ανακοίνωσή της διέψευσε ότι πουλάει τα σκάφη της. Όμως, ο Π. Σφηνιάς μια ταχύτατη κίνηση, επισκέφθηκε την Τράπεζα και εξασφάλισε την αγορά της εταιρείας Ceres, που διέθετε ένα «Καταμαράν», 3 «Mega Dolphins και 30 υδροπτέρυγα, τα οποία εκτελούσαν δρομολόγια στις Σποράδες και στον Αργοσαρωνικό. Στις 4 Δεκεμβρίου, στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετανία» ο πρόεδρος των «Μινωικών», Κώστας Κληρονόμος, ο Γ. Π. Λιβανός, ο Παντελής Σφηνιάς, ανακοίνωσαν συμφωνία με τον Π. Λιβανό σύμφωνα με την οποία αποκτούν το 70% των μετοχών της εταιρείας του, ενώ ο ίδιος ο Π. Γ. Λιβανός διατήρησε το 30%. Η εταιρεία θα είχε τα γράμματα CM και ως εμπορική ονομασία τo όνομα Minoan Flying Dolphins με κεφάλαια πάνω από 100.000.000 δολάρια. Λίγο αργότερα ο Πήτερ Γ. Λιβανός πώλησε τον ποσοστό του στην εταιρεία στον επιχειρηματία Φίλιππο Βρυώνη.

Το καλοκαίρι του 1999 αγοράζει και το σπίτι στον Τούρλο της Μυκόνου. Ένα σπίτι περίπου 150 τ.μ., με πισίνα και με γήπεδο τένις. Η κοινωνική καταξίωση του Π. Σφηνιά είχε ολοκληρωθεί. Πολιτικοί, εφοπλιστές, επιχειρηματίες, εκδότες αποτελούσαν πλέον μόνιμοι συνομιλητές του και συνδαιτυμόνες του. Ο Π. Σφηνιάς είχε και ένα σπίτι στα Λεγρενά. Από την βεράντα του πλοίου του έβλεπε τα πλοία να διασχίζουν τον Σαρωνικό. Ο Π. Σφηνιάς είχε βαθιά γνώση των προβλημάτων του ακτοπλοϊκού πλοίου. Ως πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας χειρίστηκε σχεδόν όλα τα ζητήματα που είχαν σχέση με τις άδειες σκοπιμότητας, με τα λιμάνια, την εκμετάλλευση του πλοίου, τις ασφάλειες, τα χρέη των εταιρειών με τις Τράπεζες. Εκτός, από πρόεδρος της ΕΕΑ, συμμετείχε στη Γνωμοδοτική Επιτροπή Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών ( ΓΕΑΣ) και ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος. Μέσα από συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων που είχε με συνεργάτες του ωρίμασε μέσα η σκέψη ότι η MFD θα μπορούσε να γίνει μια πολυμετοχική ναυτιλιακή ακτοπλοϊκή δύναμη, στην οποία θα συμμετείχαν οι περισσότεροι ακτοπλόοι εφοπλιστές, οι ναυτικοί των πλοίων, οι υπάλληλοι των γραφείων, καθώς επίσης και πολλοί εφοπλιστές της ποντοπόρου ναυτιλίας, με τους οποίους διατηρούσε άριστες σχέσεις τα τελευταία χρόνια. Η ιδέα, ήταν απλή: Η MFD θα συγκέντρωνε σχεδόν όλα τα πλοία της ελληνικής ακτοπλοίας – πλην από τα πλοία της Strintzis Lines, που τα έχει πάρει ο Π. Παναγόπουλος και της ΑΝΕΚ – και θα κάλυπτε όλο το ακτοπλοϊκό δίκτυο. Υπολόγιζε ότι μέσα από ένα πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου της εταιρείας με ταχύπλοα και συμβατικά, μέσα σε δύο – τέσσερα χρόνια η εταιρεία να εξελισσόταν σε μια ευρωπαϊκή δύναμη και θα απέτρεπε τις ξένες εταιρείες να μπουν στο Αιγαίο. Το όραμά του ήταν να δημιουργηθεί μια μεγάλη ελληνική εταιρεία, που να διαθέτει καινούργια, ταχύπλοα πλοία, που να φέρουν στα ιστία τους την ελληνική σημαία και να απασχολούν ελληνικά πληρώματα. Οι σκέψεις του αυτές βρήκαν ένθερμους οπαδούς, ακόμα και μέσα στην κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Οι Τραπεζίτες ενθουσιάστηκαν, γιατί μόνο με αυτόν τον τρόπο, θα εξυγίαναν το χαρτοφυλάκιο τους και θα ρύθμιζαν τις εκκρεμότητες με τους ακτοπλόους εφοπλιστές και επιπλέον θα εισέπρατταν και μετρητά. Η πρώτη αύξηση του κεφαλαίου της MFD έγινε με 1.000 δραχμές τη μετοχή. Η δεύτερη με 3.000 δραχμές τη μετοχή. Συγκεντρώθηκαν συνολικά 127 δισ. δρχ., από τα οποία τα 70 δισ. δρχ. κατατέθηκαν τον λογαριασμό της εταιρείας. Οι εφοπλιστές πείσθηκαν να δώσουν τα πλοία τους στην MFD, αφού έπαιρναν «ζεστό χρήμα», έδιωχναν από πάνω τα χρέη που είχαν στις Τράπεζες, στο ΝΑΤ και στους διάφορους πιστωτές τους, εξασφάλιζαν μεγάλο αριθμό μετοχών της νέας εταιρείας. Οι εφοπλιστές έδιναν τα πλοία στην εταιρεία και ο Π. Σφηνιάς δεσμευόταν με ιδιωτικό συμφωνητικό ότι η MFD θα έμπαινε σύντομα στο Χρηματιστήριο Αθηνών και τους εγγυόταν τις μετοχές της εταιρείας που έπαιρναν σε αντάλλαγμα με το ποσό των 3.000 δραχμών τη μία. Η συμφωνία ανέφερε ότι οι μετοχές της MFD θα εισάγονταν στο Χρηματιστήριο με την τιμή των 3.000 δρχ. Σε περίπτωση που η τιμή εισαγωγής θα ήταν μικρότερη από τις 3.000 δρχ. η εταιρεία θα τους κατέβαλλε την διαφορά.

Στις 14 Νοεμβρίου 1999 ο Σφηνιάς παντρεύεται την Γιούλη Κλωνιζάκη. Ο γάμος έγινε σε ένα εκκλησάκι στη Ρώμη με κουμπάρους τον Δημήτρη Κοντομηνά και τον Κώστα Καίσαρη.

Οι Μινωικές Γραμμές εισέφεραν το πλοίο «Αριάδνη». Έτσι δημιούργησε την Minoan Flying Highspeed, στην οποία συμμετείχαν οι Μινωικές Γραμμές, ο ίδιος Γιάννης Λεφάκης και άλλοι φίλοι του και συνεργάτες.

Η Minoan Flying Dolphins στις 13 Οκτωβρίου 2000 είχε μετοχικό κεφάλαιο 77.615.000.000 δρχ. και τα ίδια κεφάλαιά της στις 31 Δεκεμβρίου 1999 ήταν 167.981.509.000 δρχ., οι δε πωλήσεις της από την 1η Ιανουαρίου 1999 ως και τις 31 Δεκεμβρίου του ιδίου έτους έφθαναν στα 8.684.105.000 δραχμές. Το μετοχικό κεφάλαιο ήταν διαιρεμένο σε 77.615.000 μετοχές ονομαστικής αξίας 1.000 δρχ. η καθεμία, ενώ πριν από την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που έγινε τον Δεκέμβριο του 1999 το μετοχικό κεφάλαιο ανήρχετο σε μόλις 27,69 δισ. δρχ.

Την ίδια περίοδο και σύμφωνα με τον ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 1999 επί των παγίων στοιχείων της υπήρχαν ναυτικές υποθήκες 125.500.000 δολαρίων καθώς και υποθήκες 260.000.000 εκατ. δρχ. για ασφάλεια δανείων. Την ίδια χρονική περίοδο η εταιρεία είχε ανεξόφλητα ποσά 260.000.000 δρχ., 37.031.250 δολαρίων και 7.915.075,80 ευρώ. Με βάση το μετοχολόγιο της εταιρείας του Ιουλίου 2000, ο μεγαλύτερος μέτοχος στη Minoan Flying Dolphins ήταν οι Μινωικές Γραμμές οι οποίες είχαν το 31,59% του συνόλου των μετοχών. Ο δεύτερος σημαντικότερος μέτοχος της MFD ήταν η εταιρεία Ursus Media Development που ανήκε στον όμιλο επιχειρήσεων του Φίλιππου Βρυώνη, η οποία κατείχε το 11,3% του συνόλου των μετοχών της. Μεταξύ των βασικών μετόχων της υπήρχαν οκτώ συνολικά εταιρείες του ομίλου της Interamerican του Δ. Κοντομηνά,. Ο Π. Σφηνιάς κατείχε το 2,61% του συνόλου των μετοχών και ταυτόχρονα εκπροσωπούσε και τις μετοχές άλλων νομικών προσώπων. Ο Σ. Κόκκαλης κατείχε 200.000 μετοχές, ενώ η Θρύλος ΑΕ είχε 300.000 μετοχές. Ο Π. Λασκαρίδης διέθετε μέσω της εταιρείας του Grand Metropolitan 991.000 μετοχές. Επίσης μετοχές είχαν οι Γ. Ι. Βαρδινογιάννης 50.000 μετοχές, ο Γιώργος Β. Βαρδινογιάννης άλλες 50.000 μετοχές. Περίπου 105.000 μετοχές είχε ο Μ. Σάλλας του ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς και περίπου 500.000 μετοχές διέθετε η Τράπεζα Μακεδονίας – Θράκης. Σημαντική συμμετοχή είχε και ο Δ. Ιωάννου, ενώ 149.000 μετοχές είχε και κοσμηματοπώλης Κ. Καίσαρης.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 2000 ο Γιώργος Γούτος πουλάει τα πλοία του, μεταξύ αυτών και 2 νεότευκτα, ενώ δύο μήνες αργότερα ο Π. Σφηνιάς αγοράζει και τα 5 πλοία του Κώστα Αγαπητού και δύο του Γιάννη Λεφάκη, που είναι δρομολογημένα στον Αργοσαρωνικό. Μετά πώλησαν τα πλοία τους οι εφοπλιστές, Δημήτρης και Νίκος Νομικός, Μηνάς Σταθάκης, Γιώργος Βεντούρης, Κώστας Μουλόπουλος, Αντώνης Αγαπητός και κάποιοι μικρότεροι εφοπλιστές που είχαν τα φέρι του Αργοσαρωνικού, όπως ο Πάρις Τσάγκαρης, Μιχάλης Μαλτέζος, οι αδελφές Γαβριήλ κ.α.. Τελευταίος που πώλησε το 46% της εταιρείας του G. A. Ferries, ήταν ο εφοπλιστής Γεράσιμος Αγούδημος, που διέθετε 6 πλοία. Ο καπετάν Μάκης Αγούδημος πήρε 17 δις δρχ.

Tο 2000 η εταιρεία πραγματοποιεί γενική συνέλευση των μετόχων της, οι οποίοι αποφασίζουν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου κατά 12, 5 δισ. με σκοπό τη ναυπήγηση 5 νέων πλοίων τύπου καταμαράν. Όλα τα κεφάλαια, σύμφωνα με τον τότε αντιπρόεδρο της εταιρείας Παντελή Σφηνιά, προέρχονταν από ίδια κεφάλαια και από δανειοδοτήσεις τραπεζών. Τον Ιούλιο του 2000 καταπλέουν και δρομολογούνται στο Αιγαίο τέσσερα νεότευκτα ταχύπλοα πλοία, ενώ το μετοχικό κεφάλαιο της MFD, στις 31 Δεκεμβρίου 2000, ανερχόταν σε 77, 6 δισ. δρχ. και τα ίδια κεφάλαια έφταναν στα 168 δισ. Η εταιρεία είχε βάλει πλώρη για το Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών.

Άλλαι όμως αι βουλαί των ανθρώπων και άλλαι οι βουλαί του Κυρίου. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2000, το επιβατηγό οχηματαγωγό πλοίο της εταιρείας «Εξπρές Σαμίνα» έπεσε πάνω στις βραχονησίδες Πόρτες, έξω από την Πάρο και βυθίστηκε μέσα σε λίγα λεπτά. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό. Πνίγηκαν 80 επιβαίνοντες και μέλη του πληρώματος.

Το ναυτικό δυστύχημα ήταν καταλύτης στα όνειρα και στα οράματα του Π. Σφηνιά και όλων των μικρών και μεγάλων επενδυτών. Οι μεγαλοεπενδυτές απαίτησαν τα χρήματα τους. Οι μικροεπενδυτές, που σε μεγάλο βαθμό ήταν ναυτικοί και υπάλληλοι της εταιρείας, έβαζαν πρώτη προτεραιότητα την διατήρηση της εργασίας τους και όχι τις υπεραποδόσεις των μετοχών τους. Όμως, το κλίμα που διαμορφώθηκε από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ήταν εχθρικό σε βάρος του. Τα πρωτοσέλιδα με τίτλους όπως « Σφηνιάς – Φονιάς», τον έκανε να πάρει την μεγάλη απόφαση. Στις 65 ημέρες που ακολούθησαν του ναυαγίου έζησε ένα εφιάλτη. Μου έλεγε: «Που είναι όλοι αυτοί οι φίλοι μου που έπιναν και έτρωγαν σπίτι μου;» και προσέθετε με νόημα: «Δεν θα καθίσω στο σκαμνί». Το έλεγε και το εννοούσε. Ήταν εξοργισμένος με την προτροπή φίλου του τότε υπουργού της κυβέρνησης, που του είπε: «πήγαινε 20 μέρες φυλακή για να εκτονωθεί η κοινωνική πίεση και μετά θα βγεις». Ήταν όμως απογοητευμένος και από ορισμένους συνεργάτες του στην εταιρεία. Συνέχεια τους καλούσε στο γραφείο του και τους έλεγε: «Ρε, πέστε μου την αλήθεια, βάλατε τόσο χάλυβα στο πλοίο, όσο πληρώσαμε;». Η αμφιβολίες του τον έτρωγαν. Δεν μπορούσε να πιστέψει ότι η εταιρεία που δημιούργησε προκάλεσε το θάνατο 80 ανθρώπων. Ο Π. Σφηνιάς ήταν λεβέντης. Κρητικός με τα όλα του. Αψύς. Σκληρός. Επίμονος. Υπομονετικός. Παρορμητικός. Δουλευταράς. Γλεντζές. Ερωτιάρης. Φιλόδοξος. Καλός πατέρας. Φιλεύσπλαχνος. Ευαίσθητος. Είχε, εν ολίγοις, όλα τα στοιχεία, για αυτό που λέμε Άνθρωπος. Δεν συγχωρούσε όμως την αγνωμοσύνη. Την οποία είδε στα πρόσωπα στενών συνεργατών του και φίλων του μετά το ναυάγιο.

Εξήντα πέντε ημέρες μετά το ναυάγιο του «Εξπρές Σαμίνα», που βυθίσθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου του 2000 και πνίγηκαν 80 άνθρωποι, αυτοκτόνησε. Την Τετάρτη 29 Νοεμβρίου του 2000, στις 10.50 π.μ. έπεσε από τον 6ο όροφο του κτιρίου του «Μεγάρου Καραγιώργη» όπου στεγαζόταν η εταιρεία MFD στο οδόστρωμα της Ακτής Κονδύλη, αφού χτύπησε πάνω σε ένα καπό ενός Ι.Χ. αυτοκίνητο. Την είδηση την έμαθα από τον αδελφό μου Γιώργο Αθανασίου, α΄ μηχανικό σε Flying Dolphin της εταιρείας, ο οποίος με πήρε τηλέφωνο και είπε: «έπεσε ο Σφηνιάς, αυτοκτόνησε». Η απάντηση μου ήταν άμεση: «άφησε τις μαλακίες, ποιος στο είπε;». Βρισκόμουν στο ισόγειο γραφείο της G. A. Ferries και συνομιλούσα με τον μακαρίτη Γιώργο Καμπαγιάννη – ο οποίος αυτοκτόνησε και αυτός ύστερα από λίγα χρόνια μέσα στην κρεβατοκάμαρα του σπιτιού του – ο οποίος μόλις άκουσε τι έλεγα, από το τηλέφωνό του πήρε κάποιον στην MFD και το επιβεβαίωσε. Αμέσως μετά ειδοποίησε τον καπετάν Μάκη Αγούδημο, ο οποίος ήταν στο γραφείο του. Ο καπετάν Μάκης, ζήτησε από τον οδηγό του να ετοιμάσει το αυτοκίνητό του και μου είπε να πάμε μαζί μέχρι τα γραφεία της MFD. Όμως δεν τον περίμενα. Βγήκα στο δρόμο και άρχισα να τρέχω. Σταμάτησα ένα ταξί και σε λίγα λεπτά βρισκόμουν στο σημείο που έπεσε ο Παντελής Σφηνιάς. Κείτονταν στο οδόστρωμα με ανοικτά πόδια και χέρι, ενώ ο εγκέφαλος του – ένα ασπροκόκκινο υγρό – ήταν διασκορπισμένος σε ακτίνα ενός μέτρου από το ακίνητο σώμα του. Οι υπάλληλοι των γραφείων, οι ναυτικοί από τα πλοία, οι διερχόμενοι συγκεντρώθηκαν γύρω από τη σορό του. Όλοι ήταν συγκινημένοι, δακρυσμένοι, απορημένοι και εξοργισμένοι. Όλοι αναρωτιόνταν τι είχε γίνει; Τον έριξαν; Τι είχε γίνει; Κανείς δεν μπορούσε να πιστέψει ότι έπεσε μόνος του. Ο Π. Σφηνιάς κηδεύθηκε την Παρασκευή 1 Δεκεμβρίου 2000. Όλο το λιμάνι…

Στον απόηχο της τραγικής είδησης, πολλοί επενδυτές έσπευσαν να ρευστοποιήσουν τις μετοχές της ακτοπλοϊκής εταιρείας Μινωικές Γραμμές. Η μετοχή έπεσε αμέσως στο -11% την αξία της. Το Διοικητικό Συμβούλιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς αποφάσισε την προσωρινή αναστολή διαπραγμάτευσης των μετοχών της εταιρείας Μινωικές Γραμμές από τις 29 Νοεμβρίου 2000 μέχρι τη συνεδρίαση της Παρασκευής, 1η Δεκεμβρίου 2000. Ήταν η πρώτη φορά που ανεστάλη η διαπραγμάτευση μετοχών εταιρείας κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του ΧΑΑ. Ο

Ο Παντελής Σφηνιάς υπήρξε ένας από τους πιο φωτισμένους ανθρώπους της ελληνικής ακτοπλοΐας και οραματιστής στο χώρο της ακτοπλοΐας. Διατέλεσε πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ακτοπλοΐας, σε μια περίοδο που τα μέλη της διέθεταν πάνω από 100 πλοία. Τη πρώτη φορά εξελέγη με οριακή πλειοψηφία στην Ένωση, με αντίπαλο τον Βασίλη Αγαπητό, αλλά την δεύτερη φορά, επανεξελέγη παμψηφεί. Η πλήρης αποδοχή του στους ναυτιλιακούς κύκλους της ακτοπλοΐας ήταν επιβράβευση του έργου του που παρουσίασε μαζί με τους συνεργάτες του, αναμορφώνοντας κατά μεγάλο μέρος το θεσμικό πλαίσιο της ακτοπλοΐας και προσαρμόζοντας το στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Συμμετείχε κατά 50% στο νεότευκτο πολυτελές ξενοδοχειακό συγκρότημα «Πόρτο Ρέθυμνο» στο Ρέθυμνο της Κρήτης. Το άλλο μισό το είχαν τα αδέλφια Νίκος και Τάκης Δασκαλαντωνάκης. Ήταν μέλος του Κρητικού «λόμπι» που κατά πολλούς στο τέλος του εικοστού αιώνα ήταν πανίσχυρο. Πηγή shipping tv gr

Ισπανία: Στην Άγκυρα ο Πέδρο Σάντσεθ, θέλει να πουλήσει πολεμικά πλοία στον Ερντογάν

....οι Σπανιόλοι είναι φίλοι μας, αλλά αφού δεν αγοράσαμε τίποτα από αυτούς, σου λέει... γιατί να μην τα πάρουμε και από τους άλλους, που ούτως η άλλως μας χρωστάνε αρκετά δις.

Η κυβέρνηση μας όμως στεναχωρέθηκε , και σκέφτόμαστε να σταματήσουμε την εισαγωγή παέγιας...

Κάποτε ο κόσμος δεν καταλάβαινε και οι πολιτικοί κάνανε αυτό που ήθελα χωρίς να δίνουν σημασία σε κανέναν. Τώρα, πάλι κάνουν ότι θέλουν, γνωρίζοντας ότι το πόπολο καταλαβαίνει και κρίνει, αλλά έχουν τους κατάλληλους κυματοθραύστες που απορροφούν τις αντιδράσεις του κόσμου. Σιγά τα λάχανα, πάμε μπροστά κι όπου μας βγάλει... 

Τελικά υπέγραψαν 5 συμφωνίες, και όλοι μια χαρά... Felipe , para siempre

+++ 

© Παρέχεται από: Protothema.gr  18/11/21

Tην Άγκυρα επισκέπτεται ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, συνοδευόμενος από έξι υπουργούς της κυβέρνησής του, προκειμένου να συμμετάσχουν στην 7η Ισπανοτουρκική σύνοδο στην τουρκική πρωτεύουσα. Η προηγούμενη σύνοδος είχε πραγματοποιηθεί το 2018 επί πρωθυπουργίας Μαριάνο Ραχόι. Βασική επιδίωξη της Ισπανίας είναι η πώληση πολεμικών πλοίων προς την Τουρκία.

Η ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας θα είναι ένας από τους άξονες της επίσημης επίσκεψης. Η Ισπανία αποτελεί έναν από τους καλύτερους συμμάχους της Τουρκίας στην ΕΕ και ο εταίρος του ΝΑΤΟ που διατηρεί ακόμα πυραύλους Patriot στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας από το 2015, παρότι οι υπόλοιπες χώρες μέλη του ΝΑΤΟ έχουν ήδη αποχωρήσει.

Επιπλέον, αναμένεται ότι θα συζητηθούν και άλλα θέματα όπως η κατάσταση στην ανατολική Μεσόγειο, οι διμερείς εμπορικές σχέσεις, τα μεταναστευτικό και τα σχέδια συνεργασίας σε τομείς όπως η Άμυνα, ενώ θα υπογραφούν αρκετές συμφωνίες.

Η Τουρκία ανέθεσε στο ισπανικό ναυπηγείο Navantia το σχέδιο ενός αμφίβιου πλοίου LHD παρόμοιου με το Juan Carlos I που πρόκειται να τεθεί σε λειτουργία τον επόμενο χρόνο. Το συμβόλαιο περιελάμβανε την κατασκευή και ενός δεύτερου παρόμοιου πλοίου ωστόσο αυτό ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθεί. “Η Τουρκία σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει και τα δύο πλοία ως πλατφόρμες για αεροσκάφη F-35, αλλά το Πεντάγωνο ακύρωσε την πώληση αφού ο Ερντογάν αγόρασε το σύστημα αεράμυνας S-400 από τη Ρωσία.

Το τουρκικό Ναυτικό αναπροσανατολίζει τώρα την επιχειρησιακή χρήση του Anadolu για να το εξοπλίσει με drones”, επισημαίνει η εφημερίδα El País. Επιπλέον η ισπανική Navantia συμμετείχε τον περασμένο Αύγουστο στην έκθεση όπλων Idef στην Κωνσταντινούπολη, όπου παρουσίασε τη φρεγάτα F-110 και το υποβρύχιο S-80, που κατασκευάζει για το ισπανικό Ναυτικό.

Πρώτος σταθμός για την ισπανική αντιπροσωπεία θα είναι το μαυσωλείο του Κεμάλ Ατατούρκ στην Άγκυρα και μετά τις συσκέψεις των ομολόγων των δύο πλευρών θα παρατεθεί επίσημο δείπνο από τον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν.

Ευτυχώς η Βουλγαρία είναι δίπλα .

 ...ευτυχώς για εκείνους η Ελλάδα είναι δίπλα.  

+++ 

Παρέχεται από: capital.gr  Γιώργος Κράλογλου 11/2021

Ο τίτλος από τον arkudeas. Μας έδειξε τους Βούλγαρους μεταρρυθμιστές Πέτκοφ και Βασίλεφ. Για το ελατήριο της οικονομίας, μας απαντά ο ΤΑΛΑΙΠΩΡΟΣ...

Απολαύστε την εισαγωγή από το σχόλιο του ΤΑΛΑΙΠΩΡΟΣ στο χθεσινό σημείωμα της στήλης, για τους "ορίζοντες" της επόμενης κυβέρνησης στην οικονομία, με λιανεμπόριο και καφετέριες.

"Το μόνο ελατήριο που υπάρχει στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία, αλλά και θα υπάρχει τα επόμενα χρόνια, είναι αυτό που κάθονται όσοι Έλληνες νέοι αξίζουν και τους εκτοξεύει εκτός Ελλάδος. Και πρόβλημα για τους κυβερνώντες δεν υπάρχει, διότι θα αντικατασταθούν από τους λαθρομετανάστες που θα ενταχθούν λέει μια χαρά στην χώρα αντικαθιστώντας τους άξιους νέους Έλληνες που έφυγαν. Και αυτοί όλοι βεβαίως, που γεννάνε πολύ, θα λύσουν και το δημογραφικό" .

Έχουμε εναλλακτική στη χρήση του "ελατηρίου" της οικονομίας, εκτός από την "εκτόξευση" νέων εκτός Ελλάδος;

Έχουμε, μου γράφει ο κ. Γιώργος Καραμπατζιάς (για λογαριασμό του λιανεμπορίου) σε μήνυμα, επίσης με αφορμή το σημείωμά μας για την ανάγκη κυβέρνησης λιανεμπορίου και καφετέριας.

Διαβάστε το. 

"Κύριε Κράλογλου, γεια σας. Έχετε δίκαιο. Το 2013 απασχολούσα στο κατάστημα λιανικού εμπορίου εννέα άτομα. Το 2021 μόνο τέσσερα. Στο μεσοδιάστημα δεν με ρώτησε κανείς το γιατί. Σήμερα εάν λίγο βοηθούσαν τις μικρές επιχειρήσεις, μπορούσαν αυτές πού είναι περίπου ένα εκατομμύριο, να προσλάβουν από έναν επιπλέον εργαζόμενο. Δηλαδή σχεδόν όλους τούς ανέργους. Ούτε χίλιες μεγάλες επενδύσεις δεν μπορούν να το πετύχουν αυτό. Ας ρωτήσουν και κανένα αγράμματο αλλά με πτυχίο της πιάτσας. Σας ευχαριστώ."

Ποιος είναι σε θέση να τα ανατρέψει την πραγματικότητα που σχηματίζουν ο τίτλος του arkudeas (τον έκλεψα από το χθεσινό του σχόλιο). Τα περί "εκτίναξης" των νέων με μόρφωση και δεξιότητες εκτός Ελλάδος (αλλιώς δεν σηκώνεσαι να φύγεις).

Και τη λύση που σου δίνει ο φίλος-αναγνώστης της στήλης. 

Το μόνο που μπορείς να διορθώσεις από τα παραπάνω είναι ότι οι κάπου 1.000.000 μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις της χώρας, ήταν στην αρχή της 12ετούς δημοσιονομικής κρίσης που προκάλεσε το υδροκέφαλο κράτος- τέρας. 

Από τις επιχειρήσεις αυτές κρατήθηκαν, κουτσά-στραβά, 900.000 μέχρι τον Ιανουάριο του 2015, όπου ξεκίνησε φορολογικός αφανισμός στο όνομα της δίκαιης ανάπτυξης και ανακατανομής του πλούτου... κατά την 4ετη (2015-19) διακυβέρνηση των δυνάμεων της αριστεράς και της προόδου... 

Ο αφανισμός είχε αποτέλεσμα, το 2019, μαζί με το κράτος-τέρας και τους 1.500.000 κρατικούς υπαλλήλους (πάσης πελατειακής σχέσεως...) να παραλάβουμε μόνο 800.000 ιδιωτικές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Από αυτές οι Τράπεζες καλωσορίζουν για δανεισμό, χωρίς συζήτηση, μόνο 20.000. Με κάποια συζήτηση...100.000. Με πάρα πολλή συζήτηση 200.000. Και μόνο με "προξενιό" από το κράτος (μετά και τη διανομή των 32 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης) τις υπόλοιπες 480.000!!. 

Συνεπώς πρέπει να γίνουν πάρα πολλά από την κυβέρνηση. Και ακόμη περισσότερα από τη μετεκλογική του 2023, η οποία και θα τραβήξει το γερό "κουπί".

"Κουπί" για την επόμενη μέρα από τη δημοσιονομική κρίση 2008-2023. Για τη φορολογική σφαγή των μικρομεσαίων του 2015-2019. Για την πανδημία του 2019-2023. Για την πάνω από 700.000 μετανάστευση (τότε) των Ελλήνων. Για τα πιθανά 40-100.000 λουκέτα της μικρομεσαίας οικονομίας μας, με ανάλογες απώλειες θέσεων εργασίας.

Αυτή είναι η θεατή πλευρά της οικονομίας μας. Εμείς τη δεχθήκαμε να γίνει έτσι στη (μεταπολιτευτική) σιωπηρή πολιτική συναίνεση και συνεννόηση, όλων των κομμάτων για να προστατευθεί και να αναπτυχθεί το πελατειακό σύστημα και ο κρατικοδιαιτισμός. 

Σε αντίθετη περίπτωση και εφόσον υπήρχε πολιτική βούληση για σοβαρές επενδύσεις και εξωστρέφεια, δεν θα κάναμε σήμερα πως δεν βλέπουμε ότι (μετά την κρίση) με εργατικό κόστος σχεδόν στο μηδέν, παραμένουμε στον πάτο της ανταγωνιστικότητας, στην Ευρώπη, και δεν θα αφήναμε το ενεργειακό κόστος παραγωγής στην υψηλή και υπερυψηλή τάση να ξεπεράσει, ως και 60%, εκείνο της Ε.Ε. 

Η αθέατη πλευρά της οικονομίας (την ακούμε 40 χρόνια αλλά δεν την βλέπουμε) είναι η Ελλάδα, χώρα επενδυτικής ευκαιρίας. Η Ελλάδα ως χώρα εκβιομηχάνισης και παραγωγικής αναγέννησης. Η Ελλάδα ως χώρα "συνωστισμού" κεφαλαίων πολυεθνικών ομίλων. Η Ελλάδα ως χώρα απασχόλησης 1.100.000 άνεργων, σε επενδύσεις αμερικανικών και γερμανικών κεφαλαίων. Και λέμε εμείς τώρα... Μήπως να αφήσουμε την υπογεννητικότητα στους λαθρομετανάστες... Τους Έλληνες μετανάστες εκεί που βρίσκονται. Και εμείς να αντιγράψουμε μεταρρυθμίσεις που έρχονται και στη Βουλγαρία;

george.kraloglou@capital.gr

Θα σας κτίσουμε σχολεία!, ''Μα, δεν έχουμε παιδία''!!!

...δυστυχώς ξεμείναμε από παιδεία, αλλά και από παιδία....

Σκέτα πεδία , δεν παράγουν τίποτε...  μόνον η γλώσσα τσακίζει ..

Εξ αντικειμένου πλέον...

+++

Πρώτη καταχώρηση: Τετάρτη, 10 Νοεμβρίου 2021

Στήνω κείμενο από γραφτό του γίγαντα Βασίλη Ραφαηλίδη, μια φωνή που λείπει. Το σκουπιδαριό πνίγει ιδιαιτέρα σήμερα το λόγο εκείνων Ελλήνων οι οποίοι κάτι έχουν να πουν. Επί του θέματος, προχωρώ χρησιμοποιώντας αράδες του μακαρίτη Ραφαηλίδη:

Μεγάλη νίλα έπαθαν οι Έλληνες της Μικράς Ασίας, όταν τους τσουβάλιασαν στη μαμά - Ελλάδα, που δεν ήταν άξια ούτε για παραμάνα. Από τον Αύγουστο του 1922 μέχρι τον Ιανουάριο του 1923, όταν υπογράφεται η υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, έχουν καταφύγει στην Ελλάδα 900.000 περίπου Έλληνες από Μικρά Ασία και Ανατολική Θράκη. Όταν ολοκληρώθηκε η μετακίνηση μέχρι Δεκέμβριο 1924, οι Έλληνες πρόσφυγες στην Ελλάδα είναι 1.220.000 και 45.000 Αρμένιοι. Έφυγαν για Τουρκία και Βουλγαρία 518.146 μουσουλμάνοι και 92.000 Βούλγαροι, αντίστοιχα.

Remaining Time-0:00

Fullscreen

Mute

Για την περίθαλψη των προσφύγων ο OHΕ δίνει 12,3 εκ. λίρες Αγγλίας, όχι βέβαια στο αναξιόπιστο κράτος, αλλά να διαχειριστεί τα χρήματα η Επιτροπή Αποκαταστάσεως Προσφύγων (ΕΑΠ).

Στην εν λόγω ΕΑΠ το δημόσιο παραχωρεί 5 εκ. στρέμματα, από απαλλοτριώσεις μουσουλμάνων που στην ήδη μετακινήθηκαν στην Τουρκία. Η κρατική φροντίδα στους πρόσφυγες έκανε πλούσιους πολλούς ιθαγενείς Έλληνες.

Οι μισοί από τους πρόσφυγες, συγκεκριμένα 638.253 εγκαθίστανται στην αραιοκατοικημένη και εθνολογικά μπερδεμένη Μακεδονία. Σήμερα μπορούμε να πούμε πώς η ελληνική Μακεδονία γίνεται αναμφισβήτητα ελληνική. Κανείς δεν θα μπορούσε να πει τι θα γινόταν στην ελληνική Μακεδονία αν δεν άραζαν εκεί οι πρόσφυγες.

Η εγκατάσταση προσφύγων στις αγροτικές περιοχές δεν παρουσιάζει σοβαρά προβλήματα. Στα αστικά κέντρα έπαθαν των παθών τους του τάραχο. Θέατρα, κινηματογράφοι, αποθήκες, ταράτσες πλημμυρίζουν από στοιβαγμένους πρόσφυγες. Η πρωτεύουσα το 1924 έχει μισό εκατομμύριο πληθυσμό και κοντεύει να κλατάρει από την υπέρβαρη αθλιότητα.

Μέχρι το 1929 η ΕΑΠ χτίζει 27.900 κατοικίες σε 125 προσφυγικούς οικισμούς και το κράτος 25.000 κατοικίες μέσα στους υπάρχοντες οικισμούς των ιθαγενών, όμως το στεγαστικό των προσφύγων παραμένει άλυτο. Και συνεχώς απασχολεί τη Βουλή, που μέχρι το 1925 δεν προλαβαίνει να ψηφίζει σχετικά νομοσχέδια.

Οι ιθαγενείς (ντόπιοι) Έλληνες δεν χάνουν την ευκαιρία να το ρίξουν σε κλοπές, καταχρήσεις, παραβιάσεις, αυθαιρεσίες με συνέπεια να πλαντάξουν την Ελλάδα. Οικονομικόν και ηθικόν χάος. Αυτό τον καιρό φτιάχνονται πολλά από τα μεγάλα τζάκια, ακόμα καπνίζουν τα σκασμένα.

Οι ιθαγενείς αντιμετωπίζουν παντού τους μέτοικους σαν εισβολείς, σαν εχθρούς, περίπου σαν Τούρκους. Ξυλοδαρμοί, προπηλακισμοί, δολοφονίες εν ψυχρώ υποχρεώνουν τη Βουλή να συζητήσει στις 10 Νοεμβρίου, σα σήμερα το 1924, το θέμα «Περί των συρράξεων μεταξύ προσφύγων και εντοπίων».

Το 1925 εμφανίζεται στη Βουλή μία «ανεξάρτητη προσφυγική ομάς βουλευτών» υπό τον περίφημο Λ. Ιασωνίδη, για τον οποίον η ιθαγενής κακοήθεια θα πλάσει βλακώδη ανέκδοτα:

- Θα σας φτιάξουμε γεφύρια!

«Μα, δεν έχουμε ποτάμια».

- Θα σας φτιάξουμε και ποτάμια. Θα σας χτίσουμε σχολεία!

«Μα, δεν έχουμε παιδία».

Θα σας φτιάξουμε και παιδία.

Από τότε φτιάχνονται τα «ποντιακά ανέκδοτα», που δόλια συνεχίζουν να λοιδορούν, να υποτιμούν τους πρόσφυγες χωρίς τους οποίους Ελλάδα σήμερα μάλλον δεν θα υπήρχε.

(Από το βιβλίο Οι Λαοί των Βαλκανίων, του Βασίλη Ραφαηλίδη, εκδόσεις Του Εικοστού Πρώτου.)

 

Zougla.gr

Suspicions Of Sabotage Proliferate At Most Attempts To Solve Greece’s Aquifers Problems ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΑΡΘΡΟ

 .....κάποιος τρύπησε τις σωλήνες που είχαν ετοιμάσει για πόντισηκαι την σύνδεση τους με το δίκτυο της ευδαπ, ώστε να τελειώσει το μαρτύριο των κατοίκων της Αίγινας.

Δηλαδή, τόσο κόστος και δεν υπήρχε φύλαξη??  Το θέμα είναι ότι το ρεζιλίκι μας έχει βγεί από το Γιβραλτάρ και έχει φτάσει στην απέναντι όχθη του Ατλαντικού. Και εις ανώτερα...

Είμαστε γνωστοί στην υφήλιο, αλλά γιατί ασχολούνται μαζί μας?? διότι παράγουμε τόσα πλαστικά απορρίματα, που αισίως είμαστε πρώτοι... στην Ευρώπη. 

+++

Bloomberg

Total Views: 2076 

November 14, 2021
Alexander Clapp and Peter Schwartzstein(Bloomberg) –Alexandros Petropoulospauses as he surveys the miles of pipeline arrayed in front of him, reflecting on what it took to get here. It’s late 2020, and the Greek island of Aegina has exhausted its once-bountiful water. Thousands of second homes have sprung up along its shores since the 1980s. Hundreds of thousands more tourists from nearby Athens pour in every year to see its ancient temple. Amid ever-growing demand and continuing loss of supply, Aegina effectively ran dry by the end of the millennium.

The pipeline would be the solution, steadily flushing in water from the mainland. Because residents currently rely on bottled water for drinking, an added benefit would be alleviating Aegina’s expensive addiction to plastic. When construction finally began in 2018 after decades of bureaucratic stalling, residents and municipal officials were buoyant. “This is by far the longest, deepest and most ambitious pipeline project ever undertaken in Greece,” says Petropoulos, a civil engineer and the project manager in charge of laying the line across a 15-mile (24 kilometer) stretch of the Aegean. “What you see here is as perfect a solution to Aegina’s problems as one could possibly devise.”

But in the early hours of Jan. 30, 2020, eight weeks before it was to start operating, the project met disaster. That night, a saboteur motored out to where the plastic pipes were anchored off Salamina, an adjacent island, and punctured them in 31 places with a household drill. By the time workmen discovered the damage the following morning, the project had been knocked months behind schedule. “Years’ worth of work was destroyed in one night by something you can find in your kitchen,” says Petropoulos.

Having come so close to realizing their ambition, islanders are furious. But after years in which water shortages in the Aegean have made a small circle of powerful people very rich, few were surprised. “Sometimes ‘accidents’ just come up,” says Dimitris Tsibouris, a former head of Aegina’s port police. Petropoulos himself says he has suspicions about who was responsible, since “the pipeline is a threat to business.”

As global water crises go, Greece’s might appear low stakes. Taps still flow, the swimming pools still shimmer. Visitors seldom get a hint of severe shortages, even on the most parched islands. That veneer, however, conceals paralyzing tradeoffs to keep Greece’s most important industry afloat. Once largely self-sufficient, many of its 200 or so islands have all but exhausted aquifers in order to provide for millions of tourists, instead turning to mountains of plastic.

On an island like Santorini, which welcomed more than 3 million tourists in 2019, each visitor consumes an average of nine 1.5 liter bottles per stay. On Patmos, a wealthy island near Turkey, a single bakery can use 500 1.5 liter bottles a day just to produce orange cake, a local specialty. Between year-round residents and an annual tourist population that has, at times, surpassed Greece’s own three times over, the Aegean islands go through tens of millions of water bottles a year — a habit that has transformed whitewashed seaside communities into some of the planet’s biggest consumers of plastic. Per-capita consumption of bottled water in Greece is among the European Union’s highest, according to Natural Mineral Waters Europe. It’s significantly greater on the islands than in the country at large, where tap water is mostly potable.

This dependence is devastating. Much of Greece’s plastic is making its way into its emerald waters and tainting marine life. The connection between plastic pollution and climate change has been well established, and the scourge of microplastics on the planet’s water is among the topics under discussion this week at the UN’s COP26 climate conference in Glasgow, Scotland. As much as 45% of fish in the Aegean contain microplastics, according to a Turkish study. Some fishermen no longer dine on their own catch.

Related Article: Ocean Plastic Pollution Could Triple By 2040

At the same time, this crisis has forced the cash-strapped Greek state to spend hundreds of millions of taxpayer euros on tanker vessels whose private operators — “nerouládes,” in Greek, or water men — ship mainland water that most islanders see as too contaminated with salt or sediment to drink. Ultimately, that may be the least of the economic fallout. Tourists are starting to notice the Mediterranean’s increasingly plastic-choked waters. Consequences would be devastating were they to seek cleaner shores. 

Greece is far from alone in its struggle with bottled water. Global plastic consumption is booming, with the volume dumped in the ocean projected to rise to 29 million tons from 11 million tons by 2040, according to the Pew Charitable Trusts. We collectively consume over half a trillion bottles of water a year. In the Mediterranean, the equivalent o 33,800 enters the sea every minute, according to the World Wildlife Fund, contributing to its emergence as one of the world’s most microplastic-infested bodies of water.

Greeks also have plenty of company in their battle with plastic’s environmental and health fallouts. Just this year, studies found microplastics deep in soil, in the atmosphere, in human organs — even on the summit of Mount Everest. Covid-19 has revitalized the plastics industry, which successfully lobbied against anti-single-use-plastics measures in several U.S states. It even had success persuading the Trump administration to introduce plastic-friendly policies.

Greek authorities insist they’re aware of the problem. They’ve taken preliminary steps to wean the islands onto more sustainable water sources, such as by constructing desalination plants and pipelines. They’ve also cracked down on the water men, whose grip continues to weaken. (The Greek Ministry for the Environment and Energy did not respond to requests for comment.)

Islanders say this hasn’t been enough. No sooner are many desalination plants built than they begin to crumble, the result of inept island municipalities. Other facilities remain stalled for years by red tape.

“I still get a call from the nerouládes every month,” says Nektarios Santorinios, a member of Parliament and former deputy minister of maritime affairs and insular policy. “I know that they were sabotaging desalination projects through the state bureaucracy.”

Greece is a microcosm of the difficulty — and urgency — of better solutions. With a 77% drop in tourists in 2020 and much reduced numbers through 2021, many islanders are asking whether irreversible destruction of their environment is worth the quick gains.

The first thing visitors to the island of Kalymnos notice is the stench. For more than 20 years, a landfill on the southeast shore has spewed harsh fumes from piles of burning trash. Frequent collapses have disgorged reams of bottles into the sea and the smoke has saddled neighbors with severe respiratory complaints. It embarrasses locals. “No one is happy with this,” said Vasileios Lappas, a shopkeeper in the village of Panormos, about 4 miles away. “When the wind begins to blow this way, then comes the smell.” 

Sitting in his waterfront office, the mayor says his island has no choice but to burn its waste. “There’s nowhere to put it,” Dimitrios Diakomihalis claims. True or not, Kalymnos’s trash crisis has become a potent expression of the Aegean’s bottle addiction.

It wasn’t always like this. Older generations can still remember when rooftop cisterns satisfied their needs. Tourism upended everything. With visitors descending on once-sleepy fishing villages, desperate officials began using tankers in the 1980s. Soon these water men and their distinctive flat-topped ships became a fixture on almost every Aegean island. “By the year 2000, the needs of the islands had really intensified,” says Christos Iliakidis, a retired water man. “Mykonos, Syros, Tinos — all the prosperity you see in those places now, most of it from tourism, would have been impossible without men like me.”

Even 40 years ago, few were happy with this arrangement. Many spurn the nerouládes’ water, and purchase bottles from Athens, shelling out hundreds of euros more on average than their mainland counterparts. The water men frequently delay deliveries by days, which some see as a bargaining ploy, though the operators counter that they’re captive to weather and timely payments. Costing as much as 27,000 euros a boatload, these deliveries became exceedingly expensive for the state, too. Unwilling to allow tourist havens to run dry, the Greek government was on the hook year after year for millions of euros in island water fees, even as alternatives emerged, such as affordable desalination.

In 2015, as the tourist influx and costs reached prohibitive levels, Greece’s debt-ridden government finally acted. While the status quo was wasteful, the alternative was every bit as unattractive to powerful island municipalities. The state covers their nerouláde costs, but local governments would be required to levy extra taxes to pay for electricity to desalinate water. Through willful neglect and bureaucratic foot-dragging, mayors across the Aegean sank many of the state’s plans. “We’re not talking about one island here,” says Alexandros Yfantis, the founder of Sychem, one of Greece’s biggest desalination-plant manufacturers. “We’re talking about a hundred islands, with a hundred mayors, all with their own customs and their own ways of doing things.”

A prefabricated desalination plant was taken to Patmos in 2010 and sat untouched for six years, according to the island’s mayor. On Irakleia, a small island, several EU-funded desalination units rusted into disrepair without ever being used. On Symi, near Turkey, the local Orthodox church balked at the very idea of a plant, according to residents, and insisted on shipping it elsewhere. “Whenever desalination plants were installed, weird problems would arise,” recalls Santorinios, the former deputy minister. “We would be told that they were ‘out of order,’ or they would just stop functioning.” 

Suspicions of foul play have proliferated as inexplicable breakdowns have increased. From Santorini to Crete, desalination facilities in seemingly perfect order have suddenly seized up. The lining of a newly excavated reservoir on Kastellorizo off Turkey’s southern coast, Greece’s most distant island, was torn in mysterious circumstances in 2006. Mayors across the Dodecanese islands say that the construction and operation of plants have been stifled by nerouláde and bottle-importer payoffs and lawsuits. “You see a whole lot of monkey business everywhere you look,” says Panagiotis Hatziperos, a former vice governor of Attica.

According to Sychem, the total daily capacity of facilities that feed desalinated water to public networks is about 92,000 cubic meters. That’s no more than 40% of what’s needed, the company estimates. Current facilities don’t even reach their full potential, producing less than half of what they could, Yfantis said.

Meanwhile, the plastics industry has gone from strength to strength. Greece discards some 40,000 tons per year, a vast increase since the 1990s, according to the A.C. Laskaridis Foundation, a charity.On Aegina, a single taverna estimates that it doles out 25,000 bottles a month. At least 10 new Greek bottled water companies have sprung up since 1990. And bottles are a bargain, with regulated prices at 50 cents per three-quarters of a liter, cheaper than almost anywhere else in Europe.

Environmental success stories in this part of the eastern Mediterranean are few. One, Leipsi, rises out of the Aegean 20 miles west of the Turkish coast. “Supplying us with ship-tanker water used to cost the government 600,000 euros a year,” explains Fotis Mangos, Leipsi’s mayor. “We thought it was very unfair and stupid to lose this amount of money for something that we could fix without much money.”

After he became mayor in 2016, Mangos installed five desalination kiosks; at one euro per 20 liters, the water was 95% cheaper than bottles. Next, he gave out desalinated water free for one week while charging double the next to recoup losses. He publicized daily tests of the kiosks’ water to emphasize their cleanliness. He brainstormed a new collection system for Leipsi’s plastic: selling the trash to recyclers in Athens and plowing proceeds back into cleanup. By the time the plan was fully functional, the nerouládes were gone and the island’s plastic-bottle waste had been halved.

Not everyone is happy. Theologos Gamperes, who once distributed water across the island, now sells as much as 15,000 fewer bottles a year. “It’s ruined my business,” he says, breaking off to make change for a Leipsiot to use a nearby desalination kiosk. “A lot of people didn’t trust water from it in the beginning. People got used to it now.”

Many residents take pride in the system. “It’s a small island. Where the state goes, the people follow,” says Nikos Mossos, a computer engineer who estimates that the kiosks save his family 400 euros a month.

The Greek state, which agreed to pay for five years of Leipsi’s desalination, now spends a tenth of what it did. And with a growing reputation as an ecologically responsible destination, the island is attracting more and more visitors. “The reason that this problem was solved was because the mayor took the initiative himself,” says Anastasia Miliou, head of the Archipelagos Institute of Marine Conservation, a Leipsi-based environmental organization.

Other islands are looking to Leipsi as an example. But individual reforms go only so far. Leipsi’s north coastline is still littered with tattered shopping bags, beer-bottle caps and countless colorful microplastics from almost every Mediterranean state. In a sea as small and enclosed as this one, conservationists say, only comprehensive, multinational action can keep the torrent of plastic at bay.

The past two years in Greece have been transformative. For the first time in a generation, few tourists made it to the islands, and many Greeks have had occasion to ponder the tradeoffs they’ve made. Having sacrificed natural resources for riches, they experienced a year with little of either. Amid the specter of climate change, which promises more erratic rainfall — and even greater pressure on shrinking resources — many islanders are clamoring for action.

They’re pushing on an open door. The nerouládes have lost most of their business since desalination expanded. Building a plant — formerly requiring a litany of permissions from archaeologists and marine biologists and unexploded ordnance specialists — has been streamlined. An ambitious plan to expand wind energy may make desalination cheaper for the islands. Even Kalymnos is making strides. By installing two dozen free potable water kiosks across the island, municipal officials have lightened the load on the smoldering landfill. 

Still, some conservationists believe the state’s commitment is only publicity-deep. “The minister of environment went to Santorini and said it’s now plastic free. But nothing happened apart from posters in airports,” said Miliou of the Archipelagos Institute of Marine Conservation. “They’re bullshitting the tourists.” 

And cultures can change much more slowly than water systems. Many locals say they have little intention of ditching their bottles soon. “It takes a generation to change an island’s habits,” says Eleftherios Pentes, mayor of Patmos. 

This is in many respects a story about the impossibility of unilateral action. Longstanding tensions have stifled the construction of pipelines to the Turkish mainland. At the same time, the islands’ strategic significance and small permanent populations may have reinforced their mayors’ intransigence. The government “has to give them money to keep people there,” said Yfantis of Sychem. 

As with so many of Greece’s environmental initiatives, officials in Athens may be waiting for the real impetus to come from elsewhere. In July, the European Union banned many single-use plastics, with the intention of phasing out most plastic bottles by the decade’s end. “The plastic bottle is just the most disturbing illustration of our throwaway society,” says Judith Enck, a  former EPA regional administrator and president of Beyond Plastics, an environmental group. “A gallon of bottled water costs more than a gallon of oil.”

Greece’s plastic predicament also illustrates an overlooked reality: Opponents of environmental action are often a lot smaller and more parochial than one might imagine. You can pass all the green legislation you want, but it’s unlikely to help if it doesn’t consider provincial bureaucracy and local interests. You can try to detach communities from self-harming practices, but it might be useless without reducing the appeal of quick fixes. Ultimately, in their mutual disregard for sustainability, plastic conglomerates and mass tourism may just be different sides of the same polluting coin.

In December, after almost four decades of delays, Aegina finally is due to receive piped water.  Residents are happy, though still skeptical that it will ever arrive. After so many travails, few involved in the pipeline’s construction are resting easy. Says Petropoulos, the engineer who laid the pipeline and fixed the sabotage: “It would be devastating were this to happen again.”